اساطیر نورس
از دانشنامهی علمی-تخیلی و فانتزی
اساطیر نورس (Norse) یا اسکاندیناوی اشاره به داستانهای اسطورهای خدایان سرزمینهای شمال اروپا، مردم نوردیک، وایکینگها یا بربرهای شمالی دارد. بسیاری باور دارند اساطیر نوردیک بیشتر به وقایعی تاریخی اشاره دارند که رنگ افسانه و سپس اسطوره به خود گرفتهاند. مثلاً اودین و فرزندانش را شاهی آسیایی و خاندانش میدانند که به نورس سفر کرده و ماندگار شده و کارهای نمایان کردهاند.
منابع اساطیر نورس برخلاف اساطیر یونان یا مصر محدود هستند و به چند دستنوشته و منظومه محدود میشوند که مشهورترین آنها ادا است. بسیاری هم ریشهی خاورمیانهای دارند. در عوض به خاطر رواج کافرکیشی از سدهی دهم میلادی و سلطهی وایکینگها و قبایل ژرمنی در آن دوره این منابع نسبت به منابع اساطیری دیگر متأخرتر هستند و در برخی موارد جزییات کاملتری دارند.
فهرست مندرجات |
آسها
مقالهی اصلی: آس
مجموعه خدایان اصلی مردمان نورس که شامل اودین (ایزد جنگآوران) و فرزندان او میشده است. اصلیترین این خدایان ثور، حامی کشاورزان بود. اما اکثر این خدایان به مفاهیمی چون قدرتطلبی و جنگ روی قلمرو بسته بودند. این خدایان اساطیر نورس که اصلیترین دستهی آنها را ازیز گفتهاند به قدرت خدایان اساطیری کهن نبودهاند. از جمله آنکه میرا بودند و سیبهای جوانی جاوید ایدون منبع اصلی نیروی آنها بود.
یوتونها
مقالهی اصلی: یوتون
یوتونها یا ژیانها، یا غولها در برخی نسخهها دشمنان اصلی آسها بودند. اینان بازماندگان غولهای یخی اولیه بودند و هماورد نهایی خدایان به شمار میآمدند.
ونیرها
مقالهی اصلی: ونیر
دومین گروه خدایان اسکاندیناوی و خویشاوندان آسها بودند. اینان سرزمین خاص خود را داشتند که وناهیمر نامیده میشد. اینان یرای صلح با آسها با آنها گروگان مبادله کردند. نیورد پدر آنها بود. ونیر بیشتر خدایان مدنیت و زراعت بودند.
نورنها
مقالهی اصلی: نورن
نورنها در اساطیر اسکاندیناوی نیمه الهگان، یا فرشتگان سرنوشت هستند. این سه خواهر به نامهای اورد (به معنی سرنوشت) ، ورداندی(بایستگی و ضرورت) و اسکولد (زمان حال) هم سرنوشت انسانها و هم سرنوشت خدایان و هم جریانهای طبیعی و دائمی کیهان را کنترل میکنند.
فرجام
مقالهی اصلی: راگناروک
برخلاف اساطیر کهن مفهوم فرجام در اساطیر نوردیک بسیار مهم و اساسی است. سرنوشت جهان کاملاً مشخص است و در مورد آن و چگونگی وقوعش یقین وجود دارد. این مفهوم به احتمال قریب به یقین از باورهای عیسویان و مکاشفهی یوحنای نبی نشأت گرفته است. همچنین سختی شرایط و محیط زندگی خشن این مردمان آنها را به وجود و لزوم وقوع جهانی بهتر و گرمتر ترغیب میکرده است.
 | اساطیر نورس |
|---|---|
| ایزدان نورس | اسیر | ونیر | یوتونها | الفها | دورفها | والکیری | اینهریار | نورن | اودین | ثور | فریر | فریگ | فریا | لوکی | بالدر | تیر | ایگدراسیل | گینونگاگپ | راگناروک | هودر | |
| منابع: ادای منظوم | ادای منثور | داستانهای نورسی | رشتهداستانهای ولسونگ | رشتهداستانهای تیرفینگ | سنگهای رون | زبان نورس کهن | |
| جامعه: وایکینگها | اسکالد | کنینگ | بلوت | سئید | |
| نه جهان اساطیر نورس | افراد، اشیاء، مکانها |
