آرتور چارلز کلارک

از دانشنامه هنر و ادبیات گمانه زن
(تغییرمسیر از آرتور سی. کلارک)
پرش به: ناوبری، جستجو
آرتور سی کلارک
ACCpicRMurch.jpg
آرتور سی کلارک، یکی از سه غول نویسنده‌ی سبک علمی-تخیلی
تولد آرتور چارلز کلارک
۱۶ دسامبر سال ۱۹۱۷
ماینهد در سامرست انگلستان
مرگ ۱۹ مارس سال ۲۰۰۸
سریلانکا
ملیت انگلیسی
حرفه نویسنده، مخترع
عصر نويسندگی عصر طلایی، معاصر
سبک‌ها علمی-تخیلی سخت
آثار مهم مجموعه‌ی ادیسه

سر آرتور چارلز کلارک نویسنده و مخترع انگلیسی در ۱۶ دسامبر سال ۱۹۱۷ در ماینهد در سامرست انگلستان متولد شد و در سحرگاه ۱۹ مارس سال ۲۰۰۸ درگذشت. او بیشتر با رمان علمی-تخیلی معروفش، ۲۰۰۱ ادیسه‌ی فضایی و همکاری با استانلی کوبریک در ساخت فیلمی به همین نام شناخته شده‌است. کلارک آخرین عضو باقی مانده از گروهی بود که زمانی به سه غول علمی-تخیلی مشهور بودند. دو عضو دیگر این گروه که آنها نیز در قید حیات نیستند عبارتند از: آیزاک آسیموف و رابرت هاین‌لاین.

زندگی نامه

تولد و سال‌های نخست زندگی

آرتور سی کلارک، کلارک در ارتش علمی-تخیلی

کلارک در ماینهد، در سامرست انگلستان متولد شد. در دوران کودکی از خیره شدن به ستارگان لذت می‌برد، و مجله‌های قدیمی علمی-تخیلی آمریکایی را می‌خواند.در سال ۱۹۳۶ بعد از اتمام دبیرستان به لندن رفت و به عنوان مامور حسابرسی در بخش خزانه‌داری اداره‌ی آموزش مشغول به کار شد. در جنگ جهانی دوم به عنوان متخصص رادار مشغول به کار شد و درجه‌ی ستوانی نیروی هوایی را دریافت کرد. تنها رمان غیر تخیلی او که مسیر فرود نام دارد، مربوط به دوران خدمت او در ارتش است.

تحصیلات

بعد از جنگ جهانی دوم، در سال ۱۹۴۸ به کالج کینگ لندن وارد شد و مدارک درجه اول در فیزیک و ریاضی اخذ کرد. علاقه او به مرزهای دانش بشری از همان دوران آشکار بود. او در سال‌های ۱۹۴۶ تا ۱۹۴۷ و ۱۹۵۰ تا ۱۹۵۳، رییس انجمن میان سیاره‌ای بریتانیا بود. مهمترین عملکرد او در این انجمن، ارایه‌ی ایده‌ی ماهواره‌های مخابراتی بود. او فکر می‌کرد این ماهواره‌ها بهترین گزینه برای ارتباطات مخابراتی هستند. این ایده ابتدا در سال ۱۹۴۶ در نشریه درون سازمانی همان انجمن منتشر شد و در اکتبر همان سال در نشریه دنیای بی‌سیم به چاپ رسید. کلارک چندین کتاب غیرداستانی نوشته و در آنها به شرح جزییات فنی و تأثیرات اجتماعی سفرهای فضایی پرداخته. مهم‌ترین این آثار اکتشاف فضا (۱۹۵۱) و نوید فضا (۱۹۶۸) هستند.

دوران نویسندگی

اولین داستان علمی-تخیلی او که منتشر شد، روزنه (Loophole) نام داشت. این داستان در آوریل ۱۹۴۶ در مجله‌ی داستان‌های حیرت انگیز علمی-تخیلی به چاپ رسید. اما اولین داستان علمی-تخیلی که فروخت، گروه نجات بود که در می‌سال ۱۹۴۶ در همان مجله به چاپ رسید. در سالهای اولیه نویسندگی‌اش، سه بار از نام مستعار چارلز ویلیس و یک بار از نام مستعار ای. جی. اوبرین استفاده کرد. داستان‌هایی که با استفاده از این اسامی مستعار نوشته، بین سالهای ۱۹۴۷ و ۱۹۵۱ در مجله‌های انگلیسی به چاپ رسیدند.

کلارک مدت کوتاهی ویراستار مجله‌ی گزیده‌های علم بود.اما از سال ۱۹۵۱ به طور تمام وقت به نوشتن پرداخت. کلارک درسال ۱۹۵۱ داستان کوتاه نگهبان را برای شرکت در مسابقه‌ای که از طرف BBC برگزار شده بود نوشت. اگرچه داستان برای مسابقه پذیرفته نشد، اما بر نحوه‌ی نگارش و سمت و سوی زندگی حرفه‌ای کلارک تاثیر گذاشت. داستان درباره‌ی کشف ابزاری است که نژادی قدیمی و پیشرفته میلیونها سال قبل آن را ساخته‌اند. این شی، تک‌سنگی است که در ماه کار گذشته شده. سنگ نوعی جعبه‌ی اسرار است. در این داستان مفاهیمی معنوی مطرح می‌شوند، که بعدها در بسیاری دیگر از داستان‌های کلارک دیده می‌شوند. می‌توان گفت این پرداخت به معنویت، یک نوع دغدغه‌ی خاطر برای کلارک بوده و تقریباً در تمام آثارش نمود می‌یابد. زاویه‌ی دید کلارک نسبت به امور ماورایی، رها از قید و بند مذاهب خاص است و در برگیرنده‌ی نگرش خاص خود کلارک است. شاید هم بتوان گفت کمی متأثر از عرفان شرق دور است. به هر حال این داستان که بعدها ادیسه فضایی ۲۰۰۱ و دنباله‌های آن از روی آن نوشته شدند، نقطه‌ی آغاز تغییر سبک نوشته‌های کلارک بود.

در کتاب نمودی از آینده (Profiles of Future) او نمای کلی جامعه‌ی آینده را تصویر کرده‌است و در همین کتاب است که سه قانون مشهورش را بیان کرده‌است.

در سال ۱۹۶۴ همکاری را با استنلی کوبریک برای ساخت فیملی بر اساس ادیسه ۲۰۰۱ آغاز کرد. او و استانلی کوبریک برای ساخت این فیلم، جایزه‌ی اسکار دریافت کرده‌اند.

ازدواج

او در سال ژوئن سال ۱۹۵۳ با ماریلین میفیلد ازدواج کرد و در دسامبر همان سال هم از همسرش جدا شد. او در این باره گفته‌است: «ازدواج من از همان ابتدا نامناسب بود. این بهترین دلیلی است که نشان می‌دهد، من اهل ازدواج نیستم، اما من فکر میکنم هر شخصی باید حتماً یکبار ازدواج کند.»

مهاجرت به سری لانکا

آرتور سی کلارک سخت‌نویسعلمی-تخیلی

او اولین بار در سال ۱۹۵۴ به کلمبو سریلانکا رفت. در سال ۱۹۵۴ توجه کلارک از فضا به سمت دریا معطوف شد. او گفته‌است: «حالا می‌فهمم که علاقه‌ی من به فضانوردی بود که مرا به سوی اقیانوس هدایت کرد. در هر دوی آنها اکتشاف هست، اما این تنها دلیل نیست. هنگامی که اولین تجهیزات غواصی در اواخر دهه‌ی ۱۹۴۰ به بازار آمد، من ناگهان متوجه شدم، راهی آسان و ارزان برای تجربه کردن شگفت‌انگیزترین جنبه‌ی پروازهای فضایی وجود دارد و آن شگفت‌انگیزترین جنبه، بی‌وزنی است.»

کلارک در سال ۱۹۵۶ به کلمبو در سریلانکا مهاجرت کرد و از آن زمان تا هنگام مرگ در انجا اقامت داشت. کلارک هم شهروند انگلستان بود و هم شهروند سریلانکا.

او در سریلانکا به اکتشافات زیر دریا رفته و عضو کلوپ اکتشافات زیر دریا نیز بوده‌است.

کلارک که مبتلا به بیماری عصبی سندرم پست پلیو بود و نزدیک به نیم قرن با بیماری خویش دست و پنچه نرم می کرد، در ساعت ۱:۳۰ بامداد به وقت محلی، در روز ۱۹ مارس سال ۲۰۰۸، بعد از یک حمله شدید تنفسی، درگذشت.

سابقه‌ی نگارش

اولین داستان‌های کلارک بسیار علمی-تخیلی هستند و می‌توان آنها را علمی-تخیلی سخت طبقه‌بندی کرد. اکثراً ساخت‌یافته هستند و معمولا حول یک مساله‌ی علمی شکل گرفته‌اند و با شوکی خاتمه می‌یابند. اولین رمان‌هایی که نوشت در سال ۱۹۵۱ منتشر شدند. این دو رمان عبارتند از سرآغازی بر فضا [۱] و شن‌زارهای مریخ. مشکل این دو رمان این بود که، هر دوی آنها نثری خشک داشتند. داستان‌های بعدی کلارک از این لحاظ بهتر بودند، اما او هرگز نتوانست به طور کامل بر خشکی نثرش غلبه کند.

می‌توان گفت ، این دو اثر نگاهی خوش‌بینانه نسبت به آینده‌ی علم بشری هستند. رمان بعدی او که جزیره‌ای در آسمان نام داشت نیز از همین الگو تبعیت می‌کرد. داستان درباره پسری است که در یک ایستگاه فضایی مدارگرد زندگی می‌کند.

در مجموعه داستان کوتاه سفر اکتشافی به زمین، نوعی نگرش جدید دیده می‌شود. این مجموعه در سال ۱۹۵۳ منتشر شده‌است. داستان نگهبان نیز در همین مجموعه به چاپ رسیده‌است. همانطور که گفته شد، داستان نگهبان راه را برای ورود عناصر اسرارآمیز و ماورایی به داستان‌های کلارک باز کرد. داستان‌های شهر و ستارگان (۱۹۵۶) و پایان طفولیت نمونه‌هایی هستند که نمایانگر دغدغده‌ها و اندیشه‌های ماورایی کلارک هستند. آرتور سی. کلارک یک نویسنده‌ی علمی-تخیلی سخت به شمار می‌آید و به نوشته دایره‌المعارف علمی-تخیلی با داستان نگهبان، برای نخستین بار تناقضی درباره اندیشه‌های کلارک آشکار می‌شود. کلارک نویسنده‌ای که بیش از تمام نویسندگان علمی-تخیلی به داشتن معلومات و دانش تکنیکی مشهور است، به شدت مجذوب متافیزیک و امور اسرارآمیز است. کلارک مردی که در دنیای علمی-تخیلی عقایدش، نمایانگر اعتقاد خوش‌بینانه او به بلندپروازی روح انسان است و این ایده که چیزی وجود ندارد که بشریت از پس آن برنیاید، متعلق به اوست، بیشتر به خاطر ارایه‌ی تصویری از بشریت، که در کنار تمدن کهن بیگانه و فرزانگی و دانش نژادی ناشناخته، کودکی بیش نیست، شناخته شده‌است. شاید این نژاد فرزانه و پیشرفته‌ی بیگانه نزدیک ترین چیز به مفهوم مذهبی خدا باشد. اعتقادات فرویدی بر این است که بشریت ناشاد است و همیشه به دنبال پدری گمشده می‌گردد و می‌توان گفت این تلاش برای جایگزین کردن این پدر، در برخی نوشته‌های علمی تخیلی، بسیار نمایان است. چنین درون‌مایه‌ای را می‌توان در داستان نگهبان مشاهده کرد.

شهر و ستارگان از دید برخی منتقدان به یادماندنی‌ترین اثر کلارک است. پایان طفولیت نیز از دیگر آثار به یادماندنی و تاثیرگذار کلارک به شمار می‌رود.

روشنایی زمین را در سال ۱۹۵۱، به سوی فردا در سال ۱۹۵۶، اعماق سال ۱۹۵۴، سوی دیگر آسمان سال ۱۹۵۸، ریزش غبار ماه سال ۱۹۶۱، داستان‌های ده دنیا سال ۱۹۶۲، جزیره‌ی دلفین سال ۱۹۶۳ و مسیر فرود در سال ۱۹۶۳ منتشر شدند.

داستان کوتاه ستاره برنده‌ی جایزه‌ی هوگو شده‌است. ستاره داستان تبدیل شدن یک ستاره به ابرنواختر و نابود شدن تمدن سیاره‌ای است که حول آن ستاره می‌گردد. این ستاره همان ستاره‌ای است بشارت‌دهنده‌ی تولد عیسی مسیح شد. در سال‌های دهه ۱۹۶۰ کلارک، بیشتر وقت خود را صرف نگارش داستان‌های غیرتخیلی کرد. بیشتر این کتابها درباره اکتشافات زیردریا بودند. او به غواصی و کشف شگفتی‌های زیر دریا علاقمند بود، و این یکی از دلایل سکونت او در سریلانکا بود. ملاقات با مدوزا در سال ۱۹۷۲ برنده جایزه‌ی نبیولا شد. بعد از انشار ادیسه ۲۰۰۱ او بسیار مشهور شد و چند سال بعد از آن قراردادی بست که سه داستان بلند دیگر بنویسد و طبق این قرارداد مبلغی دریافت کرد که تا آن زمان برای انتشار هیچ داستانی پرداخت نشده بود. این سه داستان، ملاقات با راما (۱۹۷۳)، امپراتوری زمین: فانتزی عشق و نفاق (۱۹۷۵) و فواره‌های بهشت (۱۹۷۹) بودند. هر سه کتاب، در سال انتشارشان پرفروش‌ترین شدند. فواره‌های بهشت برنده‌ی جایزه‌ی هوگوی بهترین داستان در سال ۱۹۸۰ شده‌است.

ادیسه ۲۰۱۰ را که ادامه‌ی ادیسه ۲۰۰۱ بود در سال ۱۹۸۲ منتشر ساخت. ۲۰۶۱: ادیسه‌ی سه، که ادامه‌ی ادیسه‌ی ۲۰۱۰ بود در سال ۱۹۸۸ منتشر شد و داستان همچنان ناتمام به نظر می‌رسید. در سال‌های دهه‌ی ۱۹۸۰ کلارک به بیماری مبتلا شد که سیستم عصبی او را به تدریج تحت تأثیر قرار می‌داد، اما به فعالیت‌هایش ادامه داد.

اما بیماری به این معنی بود که بسیاری از کارهای او باید به صورت اشتراکی انجام می‌شد. این امر تاحدودی باعث ناامیدی منتقدان شد. کلارک سه داستان در ادامه‌ی ملاقات با راما نوشته‌است و در هر سه‌ی آنها با جنتری لی همکاری کرده‌است. در این داستان‌ها ایده‌ی اصلی از کلارک و پرداخت داستان با جنتری لی بوده‌است. راما دو درسال ۱۹۸۹، باغ راما در سال ۱۹۹۱ و راز راما در سال ۱۹۹۳ منتشر شدند. نحوه‌ی نگارش لی متفاوت از کلارک است و این نکته در مجموعه‌ی راما به وضوح قابل مشاهده‌است.

آخرین اثر کلارک که آخرین قضیه نام دارد در ۸ اوت ۲۰۰۸ منتشر شد. کلارک تا قبل از مرگش، آن را همراه فریدریک پول می‌نوشت.

افتخارات

آرتور سی کلارک

در سال ۲۰۰۰ از سوی ملکه‌ی انگلستان لقب شهسوار پادشاهی انگلستان با خطاب سر به او اعطا شد. اما به دلیل وضعیت جسمانی نتوانست به انگلستان سفر کند تا شخصاً آن را از ملکه دریافت کند.

یک سیارک به افتخار او، کلارک ۴۹۲۳ نام‌گذاری شده‌است. آثار او چندین بار برنده‌ی جوایز مختلف شده‌اند، از جمله جایزه‌ی اسکار برای فیلم ۲۰۰۱ ادیسه‌ی فضایی همراه استنلی کوبریک.

او پس از جنگ جهانی دوم، طی مقاله‌ای با محاسبه دقیق نشان داد که اگر سه ماهواره در ارتفاع ۳۶ هزار کیلومتری زمین قرار گیرند، می‌توانند تمام سطح کره را تحت پوشش خود قرار داده و امر مخابرات از هر نقطه زمین به نقطه دیگر را به راحتی انجام دهد .این نظریه زمانی مطرح شد که موشکها حتی قادر نبودند به ارتفاعات پایین در مدار دست یا بند و اصولا پرتاب ماهواره یک رویا به شمار می‌رفت. اینک این مدار به افتخار او به نام مدار کلارک نام گذاری شده‌است.

نقل قول‌ها

  • «هر فن‌آوری که به حدی از پیشرفت رسیده باشد، از جادو غیر قابل تشخیص است.»
  • «حقیقت همیشه عجیب‌تر از هر چیزی است.»
  • «تنها راه برای کشف مرزهای ممکن، این است که جرات کنیم قدری آنها را پشت سر گذاشته و به طرف ناممکن پیش برویم.»
  • «هنگامیکه دانشمندی معروف و سالخورده بگوید چیزی امکان‌پذیر است، می‌توان احتمال داد حق با اوست. اما هنگامیکه بگوید چیزی غیرممکن است، به احتمال قریب به یقین اشتباه می‌کند.»
  • «بعضی وقت‌ها فکر می‌کنم در جهان تنها هستیم، بعضی وقت‌ها فکر می‌کنم تنها نیستیم. در مورد هر دو ایده، یک جای کار می‌لنگد.»
  • «چقدر نام زمین برای این سیاره نامناسب است، وقتی به وضوح می‌توان دید که این سیاره اقیانوس است.»
  • درباره‌ی یوفو (UFO): «آنها چیزی درباره حیات هوشمند فرازمینی به ما نمی‌گویند، بلکه ثابت می‌کنند تعدادشان روی زمین چقدر کم است.»
  • درباره‌ی پیشتازان فضا: «پیشتازان فضا که در چنان روزگاری در تاریخ بشری ظاهر شد، دورنمای تمدن‌های فضایی دوردست را بسیار عامه‌پسند ساخت. قسمت بعد از قسمت، تصور رویارویی با تمدن‌های بیگانه و احترام گذاردن به تمامی اشکال حیات را که آن زمان هیچ محبوبیتی میان مردم نداشت، ارتقاء بخشید. این‌کار را هم بدون وعظ و خطابه و با حس شوخ‌طبعی همیشگی انجام داد.»

آثار

آثار این نویسنده به فارسی

  • آیا فردا؛ هوشنگ غیاثی‌نژاد؛ پاسارگاد؛۱۳۷۰
  • امپراتوری زمین؛ محمد قصاع؛ آبنوس؛ ۱۳۷۳
  • انسان و فضا؛ کریم امامی؛ روزن؛ ۱۳۴۹
  • بازی بزرگ؛ کامبیز میرفلاح؛ پاسارگاد؛ ۱۳۷۳
  • باغ راما؛ ناصر بلیغ؛ نقطه؛ [بی‌تا.]
  • پایان طفولیت؛ رسول وطن‌دوست؛ [بی‌نا.]؛ ۱۳۶۲
  • پایان کودکی؛ جهانگیر بیگلری؛ چکامه؛ ۱۳۶۲
  • پرتوی روزهای دیگر؛ محمد قصاع؛ البرز-پیکان؛ ۱۳۸۲
  • جزیره‌هایی در آسمان؛ محمد قصاع؛ کیوان؛ ۱۳۷۸
  • چشمه‌های بهشت؛ محمد قصاع؛ افق؛ ۱۳۸۱
  • ۲۰۱۰، اودیسه‌ی دو؛ رضا فاضل؛ سروش؛ ۱۳۷۴
  • ۲۰۶۱، اودیسه‌ی سه؛ پرویز قوامی؛ سروش؛ ۱۳۷۹
  • ۲۰۶۱، اودیسه‌ی سه؛ رضا فاضل؛ فاخته؛ ۱۳۷۲
  • راز راما؛ ناصر بلیغ؛ نقطه؛ ۱۳۷۷
  • راز کیهان (۲۰۰۱، اودیسه‌ی فضایی)؛ پرویز دوایی؛ کتاب‌های جیبی- فرانکلین؛ ۱۳۴۸
  • راز کیهان؛ پرویز دوایی؛ جیبی؛ ۱۳۵۴
  • راز کیهان(۲)؛ هوشنگ غیاثی‌نژاد؛ پاسارگاد؛ ۱۳۷۴
  • رامای دو؛ ناصر بلیغ؛ نقطه؛ [بی‌تا.]
  • رامای دو؛ عبداالله نورایی؛ پاسارگاد؛ ۱۳۷۷
  • روح سرگردان؛ محمد قصاع؛ آبنوس؛ ۱۳۷۳
  • روحی از گرندبنکس؛ محمد عمادی؛ هرم؛ ۱۳۷۱
  • روشنایی زمین؛ مهوش مجذوب ؛ کتابِ روز؛ ۱۳۸۰
  • ریزشِ غبارِ ماه؛ هوشنگ غیاثی‌نژاد؛ پاسارگاد؛ ۱۳۶۳
  • ریشتر ده؛ محمد قصاع؛ پیکان؛ ۱۳۷۷
  • زمین‌اَفروز؛ هوشنگ غیاثی‌نژاد؛ پاسارگاد؛ ۱۳۷۳
  • سفر اکتشافی به زمین؛ محمد قصاع؛ افق؛ ۱۳۷۵
  • ۳۰۰۱، آخرین اودیسه؛ پیمان اسماعیلیان؛ نقطه؛ ۱۳۷۷
  • شهر و ستارگان؛ محمدرضا عمادی؛ هرم؛ ۱۳۷۱
  • عملیات آخر: تالاسا؛ پیمان اسماعیلیان؛ افق؛ ۱۳۸۱
  • مسابقات تسلیحاتی؛ کامبیز میر فلاح؛ پاسارگاد؛ ۱۳۷۳
  • ملاقات با راما؛ محمد قصاع؛ افق؛ ۱۳۷۶
  • ملاقات با عروس دریایی؛ رضا فاضل؛ فرزان؛ ۱۳۷۸
  • ملاقات در سپیده‌دم؛ کامبیز میرفلاح؛ پاسارگاد؛ ۱۳۷۳
  • میعاد با راما؛ هرمز حبیبی اصفهانی؛ نقطه؛ ۱۳۷۲
  • نور زمین؛ محمد قصاع؛ افق؛ ۱۳۷۴


پانویس

  1. ^  Predue to Space

منابع

پیوند به بیرون